Motosiklet Teorisi #11 IS-GUC DURUMLARI
Yazar: Donald_Duck
"Herkes motosikletlerin guc urettigini, hele “Sportbike” larin buyuk “HP” (Horse Power- Beygir Gucu) lar ve “Tork” lar urettigini uc asagi bes yukari bilir…de nedir bu terimler, yani ne manalari var pek bilmez.
Motosikletin guclu bir makine oldugunu gozlemek icin muhendis olmaya gerek yok tabii…bir yaris izleyen, hele canli, yakinda izleyen motorun sesinden, 300 km/h i asabilen hizindan bunun ne oldugunu anlar…
Bu gucu bilimsel olarak olcmenin yolu bir muhendisin makineyi bir dinamometreye baglamasi ile olur. Buradan gerekli okumalar alinir ve HP / Tork degerleri okunur.
Once “Tork” a bakalim…tork bizim lise bilgimizin karsiligi olarak “moment” tir, bir ansiklopediye bakarsaniz bunun “cevirme, dondurme yada burkma” gucu oldugunu gorursunuz. Motosiklet dunyasinda tork “motorun yarattigi (atesleme sirasinda olusan) patlama basinci sonucu uretilen “is” tir . Bu “is” bir dizi mekanik yolla arka tekerlege iletilir ve motosikletin ileri hareketini saglar. Foot/Pound veya metrik olarak Newton/metre yada Kg/m diye olculur.
Kisaca yada basitce bir motorun urettigi “donme hareketi gucu” dur Tork. Eger bir Dinamometre okumasina goz atarsaniz bu tork un devire bagli bir egri cizdigini gorursunuz. Buna tork egrisi denir…Henuz dogmamis olan kusursuz dahi bir muhendisin dizayni olan bir motor dumduz bir tork egrisi cizer…oysa ki bu egriyi dumduz yapmanin yolu zamanlama, yakit karisimi, egzoz degerleri, basinc-surtunme kusurlari, valflerin calisma verimliligi vb. gibi birkac degisken ve kontrol altinda tutulmasi guc problemler bu egride bazi cukurlara neden olmaktadir.
Dikkat ettinizmi hic, bir otomobil yada motosikletten bahsedilirken, su kadar makzsimum tork, bu kadar maksimum tork laflari gecer…niyedir ki bu “maksimum”? Bu egrinin dumduz olmadigini yukarda gordugumuz icin iste bu “maksimum tork” kavrami ortaya cikmaktadir.…Bir Honda Goldwing yada bir agir-siklet Harley-Davidson da maximum tork dusuk devirlerde alinir ve bu da bize iyi bir hizlanma orani (*) ile dusuk devirlerde kullanisli bir guc verir…bu hantal yapili motosiklet kullanilmasi kolay bir makineye donusur. Oysa bir supersport da maksimum tork devir saatinin son uctebirinde ancak gelir.
Ama bu yinede hikayenin tamami degil…Tork yaratilan guc olmakla beraber devir sayisini hic hesaba katmamis durumdayiz. Ornegin lastiginiz patlamis yol kenarina motoru cekmisseniz, motorunuz ne tork uretirse uretsin, bu devire donusemedigi icin ise yaramaz haldedir.
Rpm (devir/dakika…Revolutions Per Minute) olmaksizin Tork hicbirsey ifade etmez.
Iki motor dusunun, ikisi de 80 FP tork uretiyor ama biri 5,000, digeri 10,000 rpm yapabiliyor olsun…ikinci motor daha cok is yapmaktadir. Tork olculurken kuvveti olcuyoruz ama unutmayin ki gercekte uretilen guc tamamen baska bir kavram.
Gucun olcu birimi HP (yada BG), ve formulu de Devir X Tork / 5252 dir. Ve bu formulle butun bu iliskiyi anlamaya baslayabiliriz.
Yukardaki ornege bu formulu uygularsak 5,000 rpm yapan motorun 71.4 HP, 10,000 rpm yapanin ise 142.8 HP, yani digerinin iki misli guc uretmekte oldugunu goruruz. Hangisi onemli simdi? Tork mu devirmi? Gercek dunyada her ikiside…J
Spiral, matkap, dremel vb. motoru diye bilinen el aletlerini alalim, bazilari cok yuksek devirli olmakla beraber cok dusuk torkludur…22000 rpm lik boyle bir makinenin matkap olarak kullanimiyla hassas bir delik acmak isterseniz bunu basaramazsiniz…deviri dusururseniz ototmobil cilalayamazsiniz…yani devir, guc, ve tork ise yarar olmali…
Dinamometre muhendislere Tork egrisinin yanisira Guc egrisini de verir.her motora gore degisik bir sekildedir ve maksimum devir her zaman maksimum torktan daha ilerde biryerlerdedir. Tork maksimumu bulduktan sonra hafif dusus gostermesine ragmen devir ve guc de buna bagli olarak artmaya devam eder. Iste bu farklilasmalar motosikletin karakterini belirlemektedir aslinda.
Yanda ornek olsun diye bir Ducati ST4 un Tork/Guc diyagramini goruyorsunuz.
Yariscilar / suruculer mumkunse her zaman genis bir guc bandi ister… usta bir yarisci her zaman fazladan bir 500rpm i fazladan 7BG ne tercih edecektir.
Bu egrilere dikkatli bakacak olursak “guc bandi” ni Maksimum Tork ve Maksimum Guc noktalari arasindaki dusey serit olarak goruruz. Iste sportif surucu hizlandiginda motor devrini her zaman bu iki nota arasindaki “Mutlu Bolge”de tutmak istemektedir
Tork egrisi ne kadar yatay, guc egrisi ne kadar duzgunse ve maksimum tork ve maksimum guc noktalari arasi ne kadar uzunsa o kadar sporif ve keyifli bir motorunuz var demektir.
Kotu bir ornek 2000 sezonunda Hondanin yarisa surdugu RC51 dir…guc bandi o kadar dardiki motosiklet kendi lastiklerini yedi durdu yarislarda…her zaman fazla guc iyidir denmiyor yani…
Superbike ureticilerinin kitabinda su yazar…once iyi bir tork egrisi ve guc developmani yapilmalidir, hizlanma orani arkadan gelir.
(*) Bu “Hizlanma Orani” kavrami da yeni cikti…evet halk arasinda sikca kullanilan bir deyim degil ve su anlama geliyor: Motorun “Mutlu Bolge”ye ulasabilme hizi…
Yani kisaca anlayacaginiz yuksek peformans icin uc eleman soz konusu ve bunlarin hepsi de hemen hemen ayi degerde…Tork, Guc ve Hizlanma Orani…
Haftaya “cikarin kagitlari”…!
:))
Saka, saka...
Kalin saglicakla….
DD
Copyright © Motor Delisi Motosiklet Haber,ikinci el motor, Motosiklet video,resim Tüm hakları saklıdır.
MD Üyelerine Özel
Delilere Dersler
Download & Linkler
