Kayıt: Jun 23, 2005 Mesajlar: 128 Nereden: Ataşehir
Tarih: 26.06.2006 - 10:26 Mesaj konusu: Yaza Hazır Olun, Bike dergisi, Türkçe çeviri
Bike dergisi, mayıs 2006 sayısındaki "GET SHARP FOR SUMMER" adlı yazının Türkçe çevirisini yapmaya çalıştım.
YAZA HAZIR OLUN
Frenleme, Dönüş, Gaz kontrolü ve Debriyaj.
(ilk olarak frenlemeyi çevirdim, daha sonra diğer bölümleri de ekleyeceğim.)
UZMANLAR
Andy Morrison, 53. 37 yıllık deneyim, sürüş eğitmeni
Bob Gray, 30. Yol test edicisi ve yarış verileri teknisyeni
Sean Hayes, 40. 17 yıllık pist bazlı sürüş eğitmeni
Mark Edwars, 45. 29 yıllık deneyim, sürüş eğitmeni.
Nicky Hayden, 24. Amerikan Superbike şampiyonu, MotoGP yarışçısı, Repsol Honda.
Johny Haynes, 37. California yarış okulu sürüş eğitmeni
John Reynolds, 42. Üç kez İngiliz Superbike şampiyonu, Crescent Suzuki
Neil Hodgson, 32, İngiliz ve Dünya Superbike şampiyonu, Parts Unlimited Ducati
FRENLEME
Hızınızı ayarlamaktan derinizi kurtarmaya, güzel sürüşün temeli becerikli yavaşlamadır.
Ön freneni ne kadar hızlı çekeceğimin bir sınırı var mı?
“Düz bir çizgi üzerinde frenleme yaparken kaza yapmanıza iki şey yol açar – yeterli ağırlık transferi sağlanmadan önce ön frenin sert şekilde kullanılması ve frenin gereğinden fazla kullanılması”, diyor Bob Gray. “Ön tekerlek kilitlendiğinde, dönerken olduğundan daha az yol tutuşu olur, dönen tekerleğin oluşturduğu dengeleyici kuvvet yok olur, ki bu can alıcı bir noktadır – bu durumda motosikleti dik tutan sadece arka tekerleğin dönüşüdür ve iki taraftan herhangi birine azıcık bir yatışta motosikleti yerde buluruz.”
“Eğer frenlere asılıp frenleme gücüne saniyenin onda birinde ulaşırsanız, ön tekerleği kitlersiniz”, diyor Sean Hayes. “Eğer bu gücü kademeli bir şekilde bir saniyeden biraz uzun bir sürede uygularsanız, büyük ihtimalle kilitlemezsiniz – uygulanan kuvvetin gücü tamamen aynı, ama kullandığınız fazladan zaman ağırlık transferinin gerçekleşmesini sağlar. İyi frenleme ağırlık transferini anlamak ve gerçekleştirmekle ilgilidir.”
Kaygan bir yolda yavaşlarken ya da Laguna Seca’da ikinci turu dönerken, etkili frenlemenin yolu aynıdır – ağırlık transferini ön lastiğe doğru kaydırmak ve oluşan yol tutuşunu kullanmak.
Ön tekerleğin ne zaman kitileneceğini nasıl bilirim?
“Frenleme pratik yapabileceğiniz en önemli şeylerden biridir”, diyor Andy Morrison. “Eğer frenlerinizi ne kadar güçlü kullanabileceğiniz hakkında bir fikre sahip değilseniz – ya da bazı durumlarda ne kadar zayıf – bu ölümcül olabilir. Kademeli şekilde yaparsanız ön tekerleği kitleyeceğiniz zamanı hissedersiniz. Tekerleği kitleyeceğinizi fren manetinden değil gidon aracılığıyla hissedersiniz – doğrusal dengenin aniden kaybolduğunu farkedersiniz.”
Frenleme ve vites küçültmeyi nasıl birleştiririm?
Frenlemeniz üzerine çalışırken, ikisini karıştırmamak en karlısı olabilir. “Bir çok insan frenlemelerini yanlış yapıyor çünkü aynı anda hem yavaşlamak hem de vites küçültmekle fazla uğraşıyorlar”, diyor Sean Hayes. “Bir viraja gelmeden önce iki şey arasında seçim yapmalısınız: hızınız ve vitesiniz. Kendinize sorun, hangisi daha öncelikli? Cevap hızınız olmalı.
Ancak, frenlemenize güvenir hale geldikten sonra, bir sonraki aşama biraz devir yükseltip aynı anda vites düşürmektir. “Ne kadar yüksek performanslı bir sürüş yapıyorsanız, bu teknik o kadar önemli hale gelir”, diyor Andy Morrison. “Yüksek bir devirde vites küçültüyorsanız ve bu sırada az da olsa gaz açmıyorsanız her türlü belaya davet çıkarırsınız. Motosikleti orta sehpaya alıp çalıştırın. Vites boştayken biraz gazı açın, ön frene basın ve yine biraz gazı açın – elinizi izleyin, fren manetinin konumunu değiştirmeden gazı açabilmelisiniz. Bu zor bir tekniktir – tanıdığım bazı çok tecrübeli sürücüler bile bunu yapamıyor ve yüksek devirlerde vites düşüremedikleri için bu sorunun üstesinden gelmeye çalışıyorlar.”
“Her zaman vites düşürürken biraz gaz açmayı öneriyorum” diyor John Reynolds. “Yarış motosikletlerinde lüks kayan debriyajlarımız var ancak bunlar sadece vites küçültürken biraz gaz açmazsan ortaya çıkabilecek sorunların üzerini örtüyorlar. Bir yol motosikletinde bunu yapmak zorundasınız – motosikletin dengesini artırır.”
İki parmakla mı, tek parmakla mı yoksa dört parmaklama fren yapacağız?
Bu sorunun doğru bir cevabı yoktur – deneyin ve hangisinin sizin için en iyisi olduğuna karar verin. Bir çok insan iki parmakla fren yaparken aynı anda biraz gaz açmayı daha kolay bulur.
“Ben her zaman iki parmakla fren yapıyorum” diyor John Reynolds. Andy Morrison ne kadar sert bir sürüş yaptığına bağlı olarak iki ya da dört parmak kullanıyor. “Genel olarak yolda iki, pistte dört parmak kullanıyorum” diyor. “Pistte dört parmak kullanıyorum, ama bunun nedeni güç değil. İki parmak kullandığım zaman daha sert fren yapıyorum ve dört parmakla daha fazla his ve kontrol kazandığımı düşünüyorum – o dördüncü parmakta çok fazla his buluyorum.”
Arka freni yürüyüş hızından daha yüksek hızlarda kullanmalı mıyım?
“Teoride, iki freni birlikte kullandığınızda daha çabuk duracağınıza şüphe yok”, diyor Andy Morrison. “Bununla birlikte, tecrübesiz sürücülerin, zamanın %90’ında sadece ön freni kullanarak daha çabuk durabildiklerini gördüm, çünkü sadece ön fren üzerine odaklanmış oluyorlar. Eğer arka freni de işin içine katarsanız, sıklıkla arka tekerleği kitleyecekler, dengeyi kaybecek, ön freni bırakacaklar ve daha uzun mesafede duracaklar – aynı anda iki freni de etkili biçimde çok sayıda pratik yapmadan kullanamazsınız. Kural olarak, ön tarafa ne kadar az ağırlık bindiriyorsanız, arka freni o kadar güçlü kullanmalısınız. Örneğin yol ıslaksa, yeterli yol tutuş sağlanamadığından ön tarafa ağırlık verme şansı yoktur, bu nedenle de arka freni kullanmak daha etkili bir çözüm olur.”
“Gereğinden hızlı gittiğinizde, iki freni de kullanıyor olmanız lazım; önce arka sonra ön”, diye vurguluyor Sean Hayes. “Frenleme kuvvetini başlatmak için arka freni kullanın, ağırlık transferi öne doğru gittikçe yavaşça arka freni bırakın ama birden ayağınızı çekmeyin – böylece arka tarafın ne yaptığını hissedebilirsiniz. Eğer arka tarafın huzursuzlandığını hissetmeye başlarsanız, motosikletin denge limitlerine yaklaşmışsınızdır, bunun dışına çıkmak istemeyeceğinizden yine iki freni de yavaşça bırakın.”
Birbirinden bağımsız iki frenle bir motosikleti durdurmak bir sanat şeklidir. Pratik yap ve onu mükemmelleştir.
Niçin arka fren motosikleti daha kararlı hale getirir?
“Eğer arkada yol tutuş varsa, biraz arka fren motosikleti arkadan dizginleyecektir – böylece arka tarafın önü geçme ihtimali azalacaktır. Motosikletin arkadan geriye doğru çekilmesi, önden geriye doğru itilmesinden daha güvenli hissedilir” diye açıklıyor Andy Morrison.
Neil Hodgson itiraf ediyor, “1999’dan beri arka freni kullanmıyordum – onsuz sekiz sezon geçirdim ve artık kullanmaya başlamaya karar verdim. Virajlara girmeden önce kullanıyorum. Önceden motor freni yeterliydi, ama şimdi virajlara girerken basıncı arttırdım, ve daha iyi yavaşlıyorum. “
Marck Edwars: “Arka frenin büyük bir fanatiğiyim. Şehirde her seferinde kullanıyorum – ön çatalı ön frenle kızdırmak yerine, arka freni kullanarak hızımı ayarlamak için ince ayar çekmek çok daha temiz ve konforlu oluyor.”
Virajın apeksine doğru yönelmişken (yani virajın içindeyken) fren yapmak iyi bir fikir mi?
“Bu bir yöntemdir, ve bunu yapmayı becerebiliyorsanız daha iyi bir sürücü olursunuz” diyor Andy Morrison. “Çok çeşitli virajlar var, ve frenleme işini viraja girmeden önce bitirmek, artan ve sabit yarıçaplı virajlarda işe yararken, azalan yarıçaplı virajlarda pek işe yaramaz. Ve azalan yarıçaplı virajların sayısı gerçekten fazla.”
Viraj içinde frenleme, pistlerde can alıcı bir marifettir. “Birçok virajda apekse doğru bütün yol boyunca kesinlikle fren kullanıyorum” diyor Nicky Hayden. “Ağırlı önde tutmak ve ön tekerleğin dönmesini sağlamak için, gaz açıncaya kadar fren yapıyorum. Ama virajdan viraja değişiyor. Frenden gaza hemen geçmeyeceğiniz bazı uzun dönüşler olacaktır. Ama Malezyadaki 90 derecelik son virajda olduğu gibi frenden sonra hemen gaz açtığınız virajlar da olacaktır.”
“Bu fren gaz geçişi daha seri gittikçe zamanla viraj almanın bir parçası olacaktır” diyor Johny Haynes. “Pistte dönüş noktasına kadar freni taşırım ve freni azaltırken yatışa başlarım. Bir yarış tekniği olarak son derece doğrudur, hatta yarış pozisyonunuz için bir gerekliliktir.”
Bir yol tekniği olarak da şüphesiz faydalı olduğu halde, pratik ve kademeli bir yaklaşım gerektirir. “Frenlemeyi bırakma ve viraja girme arasında düzelme(normal konuma gelme) zamanı bırakın” diyor Sean Hayes. “Bu zaman önce iki saniye olsun – böylece viraja girerken ön çatalın yüklenmesini önlersiniz. Süspansiyonların da düzelmesini sağlarsınız – eğer süspansiyon yüklü şekilde viraja girerseniz yoldaki her dalgalanmayı hissedersiniz ve bu dikkatinizi dağıtır. Bu iki saniyelik zaman, motosikletin 50:50 dengesini de eski haline getirir. Ve tabiki motosikletteki en önemli şeyin dengesini, yani sizi.
İki saniyeyle ustalaştığınızda, bu zamanı kendinize göre en aza indirebilirsiniz. Belki 0.2 saniye bile size yetecektir. Önemli olan nokta, virajda tehlikeye düşmek istemiyorsanız bu zamanın yeteri kadar uzun olmasıdır. Bunu motosikletiniz ilk 8000km’sinde ve her yılın ilk 1600km’sinde deneyin.
ABS’yi geçebilir miyim?
2004 yılındaki Bike araştırmasında, panik fren anında ABS değerini kanıtlamıştır. İki test sürücüsü – altı yıllık deneyime sahip bir yol sürücüsü ile tecrübeli bir yol ve pist test sürücüsü – ABS ile 80 km/s hızdan 40 km/s hıza daha çabuk indiler. Bununla birlikte bizim test sürücümüz 100km/s hızla giderken ABS’siz %10 daha çabuk durdu... Kısacası, yapılabilir ancak fren tekniğiniz mükemmele yakınsa ve panik halinde değilseniz.
“ABS genellikle kazanıyor” diyor Andy Morrison. “Geçen sene bir test yaptık ve on sürücüden sadece biri ABS’yi yenmeyi başardı, çünkü frenlere asılmanız için size güven veriyor.”
Fren kullanmadan sürüş yapmak gerçekten işe yarar mı?
“Frenlemede ne kadar iyi olursanız, viraja girmeden önce hızınızı ayarlamak için gereken zamanı o kadar kısaltırsınız” diyor Johny Haynes. “Ama bu yöntem için yetenek gerekir çünkü viraj hakkında düşünmeniz için daha az zamanınız kalır. Bu telaşı ortadan kaldırmak pistte ve gaz kontrolü üzerinde çalışırken faydalı olabilir. Virajlara sadece motor freniyle gelmeyi deneyin – viraja girme hızınızı ayarlamak için daha fazla zamanınız olacaktır.”
“Eğer yapabiliyorsanız gidin ve frensiz yavaşlamayı deneyin” diyor Andy Morrison. “Ama tavsiye etmiyorum, iyi bir fikir değil. İleriye bakmanızı ve yorum yapmanızı öğretiyor, trafiği ve yolu okuma becerinizi geliştiriyor. Bu bazı polislerin hızlanma dürtüsü dedikleri şeydir. Ama bazı kendine aşırı güvenen kişiler bu işi abartıyorlar – fren yapmanın en büyük günahlardan biri olduğunu düşünüyorlar, ki bu saçmalıktan başka birşey değildir.”
FRENLEME: En çabuk yavaşlama
3 sürücü, 3 değişik sürüş geçmişi ve düşürülecek saatte 160km’lik hız.
Sürücüler
John Reynolds: Eski GP yarışçısı ve British Superbike şampiyonu
Andy Morrison: Devasa tecrübeli yol, pist ve polis eğitmeni
Mat Wilkinson: “Bike” üyesi, başarılı bir yol ve pist sürücüsü
Plan
Sürücülerimiz Suzuki GSX-R600 ile pistte 10 turu tamamlayacaklar. Veri kaydedici araçlar görüntüleme yapacak ve biz de sürücülerin motosikleti kullanma şekillerini inceliyeceğiz.
Kim daha çok yavaşlamalı?
John Reynolds düz yolda en yükse hıza ulaşıyor, saatte 225 km’den fazla. Frenlemeye karar verdiğinde Andy 212km/saat civarında ve Mat 208km/s civarında.
Farklı olarak yaptıkları şey ne?
Öncelikle, gaz grafiklerine göz atalım. Yarışçı John ve okuyucu Mat gazı neredeyse aniden kesiyorlar – aslında John’un gaz grafiği bir kaya gibi iniyor – buna karşın eğitmen Andy gazı kademeli şekilde kapatıyor. Bu ona zaman kaybettiriyor – kademeli şekilde kapatsa da, gaz hala açık ve de bu da hala hızlandığı anlamına gelir – ancak bunun getirisi daha iyi bir denge ve sürücünün duyduğu güven hissidir. Andy ve John, Mat’den neredeyse 150 metre sonra fren yapıyorlar – kendilerine duydukları yüksek güven ve frenleme becerilerinin bir sonucu olarak.
Turun sonunda, Mat frenlerle fazla uğraşmayıp işin büyük kısmını motor frenine bıraktığını onaylıyor. John’un hız grafiği, 450 metre çizgisinden sonraki dönüşe girerken, başlangıçta sert bir frenlemenin ardından fren basıncını biraz azalttığını gösteriyor.
650 metre çizgisinde hızları neden yükseliyor?
Bu bölge 1. ve 2. viraj arasında bağımsız bir alan gibidir. Kısa bir düzlük var, ancak ikinci viraj çok yavaş ve Mat bu düzlükte neredeyse hiç hızlanmıyor. Bunun tersine John gaz takviyesi yaparak hızını 32km/saat arttırıyor ve birinci virajın çıkışında daha hızlı olan Andy’i yakalıyor, sonuçta ikinci viraja aynı hızda giriyorlar.
John niçin vites düşürken gaz açmıyor?
Andy ve Mat altıncı vitesten üçüncüye düşerken, gaz açıyorlar. John ise açmıyor ve “Vites düşürürken gaz açmak iyi birşeydir ancak bileklerinize güç biner ve tendonlarınızı zedeleyibilir bu yüzden pek yapmıyorum” diyor.
Umarım faydalı olur ve hoşunuza gider, eğer talep gelirse diğer bölümleri de çeviririm.
Keyifli Sürüşler
Sentinus - Çağlar NAL _________________ GSX 1300 R
En son SentinuS tarafından 26.06.2006 - 10:38 tarihinde değiştirildi, toplamda 1 kere değiştirildi
Kayıt: Feb 22, 2006 Mesajlar: 1014 Nereden: Yst_Avr ARh(+)
Tarih: 26.06.2006 - 10:48 Mesaj konusu:
SentinuS, Değerli bilgiler için teşekkürler böyle faydalı konularla ilgili yazılarını veya çevirilerinin devamını bekleriz.Şimdiden teşekkürler _________________
Kayıt: Mar 25, 2004 Mesajlar: 486 Nereden: Afyonkarahisar
Tarih: 26.06.2006 - 10:52 Mesaj konusu:
SentinuS, kardeş. Güzel bir paylaşım. Çoğumuz için örnek teşkil eden bir çalışma. Devamını bekliyorum.... _________________ Ynsany ya?landyran yyllar de?il , Eri?emedi?i arzulardyr...
Kayıt: Jun 23, 2005 Mesajlar: 128 Nereden: Ataşehir
Tarih: 27.06.2006 - 12:53 Mesaj konusu:
Evet arkadaşlar, yorumlarınız için teşekkür ederim, dört bölümlük yazının ikinci bölümünü de çevirmeye çalıştım. Umarım bunu da beğenirsiniz.
YÖNLENDİRME
Yarışçılar 250km/saat hızla giderken üstüste turlar boyunca aynı asfalt tabakası üzerinden geçiyorlar – sürüşümü nasıl kusursuz hale getiririm?
“Bir motosikleti döndürmek için yapmanız gereken bir numaralı şey gideceğiniz yere bakmaktır” diyor Sean Hayes. “Düzgün bakabilmek için rahatlamış olmanız gerekir, ve iş yine frenlemede bahsettiğimiz düzelme(normal duruma gelme) perioduna bağlanıyor. Ve apeksinize bakın. Başka bir yerde çıkışa bakmayı okumuş olabilirsiniz ancak bu temel olarak yanlıştır – motosiklette yaptığınız davranış değişikliklerinin en büyükleri apeksten önce olur. Apekse bakıp onu isabet ettirmek daha ulaşılabilirdir ve bu da tekniğinize güven verecektir.”
“Bir yarış pistinde kusursuzlaşmak olağan birşeydir çünkü sürekli aynı virajları alırsınız”, diyor John Reynolds. “Referans noktaları kullanıyoruz ama doğruyu söylemek gerekirse durum sadece tekrardan ibaret – hiçbir yarışçı yeni bir piste ilk çıkışında tam gaz gitme eğiliminde değildir.”
Kontra tekniği nedir?
Hiç bitmeyen tartışma şudur : Bir motosikleti nasıl döndürüyorsunuz? “Eğer yön değiştirmekten bahsediyorsanız, bunu sadece gidon yardımıyla yapabilirsiniz, gerisi önemli değil,” diyor Johnny Haynes. “Kendinizi içeri doğru atarak ufacık bir yön değişimi elde edebilirsiniz ancak bu sizi Brands Hatch pistindeki padok alanına sokmaya yetmeyecektir. Dönüşe başladığınızda, pege basınç yapmak ve vüdünuzun üst bölgesini hareket ettirmek çizginizi etkileyebilir, ama içeri dönmek için, iç taraftan gidonu itmelisiniz – kontra tekniğini uygulamalısınız.”
Ancak kontra tekniği, dönüş saadetine ulaşmak için keşfetmeniz gereken kutsal bir kase değildir – onu zaten kullanıyorsunuz. Onu geliştirmenin yolu, onun bilinçli olarak farkına varmaktır. “Yönlendirme hakkında çeşitli yanılgılar vardır” diyor Johnny Haynes. “Dönüş için vücutlarının üst kısmını kullandıklarını söyleyen sürücülerle karşılaştım ancak anlayamadıkları şey, bir yandan diğer yana hareket ederken yaptıkları aslında o dıştaki gidonu itmeleri ve motosikleti döndürmeleriydi. Peki bunu neden ikinci ya da üçüncü elden yapalım? Onu kontrol edelim ve motosikleti neyin döndürdüğünü kavrayalım. Sonra gidona ne kadar basınç yapmanız gerektiğini, ne kadar çabuk döndüğünüzü, tam olarak ne zaman döndüğünüzü kontrol altına alın... Motosiklet artık size istediğiniz anda tepki verecektir.”
“Bir kaç yıl öncesine kadar bu konuyu babamla tartışırdım – kontra tekniğini uyguladığımı düşünmemiştim” diyor John Reynolds. “Ama Craner virajlarına o devasa jiroskopik güçlerle birlikte girdiğinizde, kontra tekniğini kullanmadan işin altından kalkamayacağınızı farkediyorsunuz. Sadece motosikletin üzerinde hareket ettiğimi düşünürdüm, ama aslında bunu yaparken kontra tekniğini kullanıyorsunuz.”
Sihirli Yol Tutuşu Çemberi
Çember, mümkün olan yol tutuşunu gösteriyor. Eğer frenleme limitinizdeyseniz, sağa ya da sola doğru yatmak sizi çemberin dışına taşır - kaza yaparsınız. Yarışçılar (1) çemberin kenarına yakın yerlerde gezmeyi isterler. Yönlendirme (yatırma) yaptığınızda, çemberin yanlarına doğru gidersiniz. Yatışı frenleme ya da hızlanma ile karıştırırsanız, çemberin farkında olun ve mutlak limitlerin(2) de dışına çok çıkmayın.
Kontra tekniğiyle dönmek için itmeli miyim yoksa çekmeli miyim?
“Sürücüleri ilk olarak itmeleri için teşvik ediyorum, ki bu pasif kontra tekniğidir – virajların %90’ında işe yarayacaktır” diyor Sean Hayes. “Ama viraj gerçekten darsa ve çizginizi daraltmanız ve biraz daha fazla yatmanız gerekiyorsa, dış taraftan gidonu çekmek – aktif kontra tekniği – o dediğimiz biraz daha fazlayı verecektir.”
“Daha dar dönmem gerektiğinde acil işlem olarak gidonu çekmem söylenmişti” diyor Mark Edwards.
Sarkmak yarış pisti için geçerli, değil mi?
“Bir maymun gibi sarkmanıza gerek yok, ama bu size yardımcı olur” diyor Sean Hayes. “Ne kadar çok yaparsanız, o kadar iyidir. Eğer hiçbir şey yapmayıp, dizinizi viraja doğru açarsanız, dönüşünüze yardımcı olan hava sürtünmesini yaratır ve aynı zamanda görüşünüze de yardımcı olursunuz çünkü bacağınızla aynı doğrultuya bakma eğilimindesinizdir. Aynı zamanda motosikletin iç tarafına doğru ağırlık vermiş olursunuz ve pistteyken, diziniz dışarda olduğunda pegleri sürtmeden önce nereye kadar yatabileceğinizi söyleyen bir göstergeniz olur. “
“Deneyin. Bununla birlikte yolda faydasının bir sınırı vardır” diyor Andy Morrison. “Bir yarışçı olarak motosikletin %100’ünü kullanmak için bunu yapmak zorundasınız. Ama ne kadar sarkmanız gerektiği tamamen motosikleti ne kadar sert kullandığınıza bağlıdır. Eğer sadece 5 derecelik yatış açısı kullanıyorsanız motosikletten sarkmanızın bir anlamı yoktur.”
Peglere ağırlık vermek bir işe yarıyor mu?
“Kuru yolda, yol tutuşunun iyi olduğu yaz aylarında, motosikletin dönmesine yardımcı olmak için, iç taraftaki ayağınızı pege sıkıca bastırın” diyor Sean Hayes. “Bu pivot yönlendirmesidir – bir motosikleti kendi başına döndürmez ancak yardım eder.”
Neil Hodgson kabul ediyor. “Bana göre, iç taraftaki pege ağırlık vermek motosikletin dönüşlerde yere çivilenmesine yardımcı olur” diyor, “eğer iç pege ağırlık vermezsem sanki motosiklet o kadar dar dönemeyecekmiş gibi hissediyorum.”
Bazıları gaz ile yön vermeden bahsediyor, bu nedir?
Andy Morrison: “Bu iş direk olarak gaz ile yapılmıyor. Çağdaş motosikletlere bakın – hızlanma için yaratılmışlar, bu işte, gerçekten çok çok iyiler. 80km/s hızla gittiğinizi düşünelim – buna 50 km/s daha çabucak ekleyebilirsiniz. Çizginizi değiştiren şey hızınızdaki değişimdir. Eğer hızınızı ikiye katlarsanız, durma mesafenizi dörde katlarsınız çünkü motosikletteki enerjiyi dörde katlamış olursunuz. Viraj alırken de aynı şey olur. Tam yatarak 50 km/s hızda giderken belli bir dönüş çemberiniz olur. Hızınızı ikiye katlarsanız, dört kat daha büyük bir çemberiniz olur, ve motosiklet çabucak hız değiştirebildiğinden, birinden diğerine saniyeler içinde geçebilirsiniz.
“Bir viraja çok hızlı girdiyseniz ve pişman olduysanız, iki şey olacaktır” diyor John Reynolds. “Ön tarafı yükleyeceksiniz, bu yüzden önü kaybetme şansınızı arttıracaksınız ama aynı şekilde apekse doğru çizginizi daraltacaksınız. Apeksi kaçırdıysanız, gazı kesmelisiniz.”
Uç noktalarda, yönlendirme yaparken gaz vermek, bir viraj içinde çizginizi arkayı kaydırarak daraltmak demektir. “Bazen, diğer çocukların yaptığı gibi gazı açıp arka tekeri kaydırarak dönüyorum” diyor Nicky Hayden. “Daha sonra gazı tekrar eski haline getirmelisiniz – ancak bunu şiddetli bir şekilde yapamazsınız, bu işleri gerçekten kızıştırır. Bu işi sakin şekilde yapmalı biraz da kontra tekniğini kullanarak motosikleti kaldırmaya çalışmalısınız.”
Motosikleti daha fazla yatırmak istediğimde rahatsız hissediyorum – neyi yanlış yapıyorum?
“Birçok insan kaza yapıyor çünkü viraja girdikten sonra ne yapması gerektiğini bilmiyor”, diyor Sean Hayes. “Ön çatalda ağırlık oluşmasını önlemek için gazı tekrar açmalısınız. Eğer gazı açmazsanız, motosikletinizi yavaşlatan motor freni devreye girer ve öne yükleme yapar. Bir viraja girerken ne derecede olura olsun ön tarafa ağırlık binmesi dezavantajdır. Eğer ön tarafa ağırlık binmesi engellerseniz, kaza yapmazsınız.”
“Başınızı dik tutun ve gitmek istediğiniz yere doğru bakın – eğer başınız yukarda olursa, motosikletin yatış açısı konusunda daha az endişeli olursunuz”, diyor Andy Morrison. “Fiziği anlamak önemlidir. Kontra tekniğini kullanırsınız ama neden olduğunu bilmeyebilirsiniz – eğer onu anlarsanız, motosikleti daha rahat yatırırsınız.”
Kaza yapmadan ne kadar çabuk motosikleti yatırabilirim? Ve dik pozisyondan tam yatış açısına geçmek ne kadar sürer, ideal olarak?
“40 derecelik bir yatış açısı istediğinizi düşünelim” diyor Andy Morrison. “Ne kadar hızlı giderseniz, tekerleklerde oluşan jiroskopik kuvvetlerden dolayı yatmanız o kadar uzun sürer. "Yanlış şekilde" yönlendirme yaparsanız, gitmek istediğiniz yöne doğru yatan motosikletin yerle temas alanında istemediğimiz bir kuvvet oluşur. Eğer gereğinden daha hızlı yönlendirme yaparsanız, o temas alanını zayıflattığınız için ön tekerlek kilitlenecektir. Motosikleti ne kadar çabuk döndürürseniz, yolun o kısmını o kadar çabuk alırsınız. Ancak yön değiştirirken gidebileceğiniz hızın bir sınırı vardır.”
“Her zaman virajalara korkarak giren kendine güvensiz bir sürücüyle karşılaşabilirsiniz”, diyor Sean Hayes. “Dönüş zamanınız, fren ve viraj alma beceriniz hakkında herşeyi belirler – motosikleti yatırmanız ne kadar uzun sürerse, o kadar erken frenlemeye başlamanız gerekir ve yolun o bölümünü geçmeniz o kadar uzun sürer. Eğer dik pozisyondan istenilen yatış açısına geçmek dört saniyenizi alıyorsa, bazı şeylerle uğraşmanız gerekecektir. Dönüş zamanı konusunda uzmanlaştığınız zaman, yaptığınız herşeyi virajın yakınına taşıyabilirsiniz.”
“Dönüş yaptıktan sonra mümkün olan en kısa sürede gazı tekrar eski konumuna getirmeliyiz, yani ne kadar erken motosikleti döndürürseniz, o kadar erken gaz açabilirsiniz” diyor Johnny Haynes. “Daha hızlı olursunuz – sizi hızlandıran şey gazdır.”
Yönlendirme
Pistin beşinci virajı 3 apeksten ve keskin bir çıkıştan oluşuyor – hızlı olan kazanır.
Sürücüler
John Reynolds: Eski GP yarışçısı ve British Superbike şampiyonu
Andy Morrison: Devasa tecrübeli yol, pist ve polis eğitmeni
Mat Wilkinson: “Bike” üyesi, başarılı bir yol ve pist sürücüsü
Plan
Sürücülerimiz GSX-R600 ile pistte 10 turu tamamlayacaklar ve veri kaydedici sistemlerle biz de onların sürüşlerini inceleyeceğiz.
Ne yapıyoruz?
Pistimizin son virajı, sağ/sol/sağ şikanlı, ustalık gerektiren ve düzlüğe çıkan çok önemli bir çıkışa sahip. Yatış açısını ve hızı ölçerek üç sürücümüzün sürüşlerini karşılaştıracağız.
Durum nedir?
Dördüncü dönüşten sonraki düzlükte, sürücüler 120 (Mat) ile 150 (John) km/s saat hızları arasında beşinci viraja yaklaşıyorlar. Sürücüler sağ yönlü apekse gelmeden önce sola yaklaşmalı ve ıslak ancak güzel zeminli şikan için hızlarını kontrol etmeliler.
Neyi farklı yapıyorlar?
Üç sürücü de neredeyse aynı noktadan dönüşe başlıyorlar. Sağ tarafa yatışın ilk anlarında yatış açısı grafiğinde görülen girinti ve çıkıntılar, nemli şartların ve sürücülerin ne kadar yatabilecekleri konusunda hissettiklerinin bir sonucu. Andy ve Mat’in yatış açılarında yol tutuşunu irdelerken iki kez azalma oluyor ancak John daha tutarlı bir grafik çiziyor.
Kim daha büyük açılarda yatıyor?
Heralde şaşırtıcı değildir, yarışçı John en büyük açıyla yatıyor. Yatış açısı grafiği en derine iniyor ve en yükseğe çıkıyor. Bu onu birçok noktada Andy’den daha hızlı yapıyor. John’un hızı viraja girerken 10km/s daha yüksek ve bu fark apekste biraz daha artıyor. Ama burada Andy, bir yolunu bulup gazı açıyor ve John’un gazının daha açık olmasına rağmen virajdan daha çabuk çıkıyor. Mat neredeyse aynı grafiği çiziyor, ki bu tekniğinin doğru olduğunu gösterir, ancak bunu 20-30km/s daha yavaş hızlarda yapıyor. John ve Andy’nin özellikle ilk apekste viraj alma hızlarının daha çok olması, daha çok yatma isteklerinin bir sonucu.
Kim daha seri yatıyor?
Cevap yine John. Yatış açısı grafikleri benzer olmasına rağmen, John daha fazla yatıyor ve dönüşlere daha hızlı gidiyor – motosiklete karşı daha fazla efor sarfediyor, hızının getirdiği daha büyük dengeleyici jiroskopik kuvvetlerin üstesinden gelebilmek için gidona daha büyük güç uyguluyor. Sıcak, kuru şartlarda, dönüş zamanlarının şimdikin neredeyse iki katı olmasını bekleriz.
Keyifli sürüşler
SentinuS - Çağlar Nal _________________ GSX 1300 R
Bu forumda yeni konular açamazsınız Bu forumdaki mesajlara cevap veremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı değiştiremezsiniz Bu forumdaki mesajlarınızı silemezsiniz Bu forumdaki anketlerde oy kullanamazsınız
